Jednym z najważniejszych dokumentów wymaganych w transporcie morskim jest – obok umowy przewozu – tzw. konosament.

Czym jest konosament?

Zgodnie z artykułem 131§ 1 ustawy z dnia z dnia 18 września 2001r. Kodeksu Morskiego „Konosament stanowi dowód przyjęcia ładunku w nim oznaczonego na statek w celu przewozu i jest dokumentem legitymującym do dysponowania tym ładunkiem i do jego odbioru”. Innymi słowy, konosament stanowi zobowiązanie przewoźnika do wydania oznaczonego towaru uprawnionej osobie. Co istotne, w odróżnieniu od umowy przewozu, konosament jest dokumentem jednostronnie zobowiązującym.

Treść konosamentu określona jest przez w artykule 136 § 1 Kodeksu Morskiego. Dokument powinien zawierać m.in.:

  • nazwę statku,
  • dane dotyczące miejsca załadowania,
  • dane dotyczące miejsca wyładowania,
  • datę wyładowania,
  • oznaczenie przewoźnika,
  • oznaczenie załadowcy,
  • oznaczenie odbiorcy lub stwierdzenie, że konosament został wystawiony na zlecenie albo na okaziciela,

Szczegółowe informacje o treści konosamentu odnaleźć można w rozdziale 3 Kodeksu Morskiego.

Rodzaje konosamentu

  • elektroniczny – najpopularniejsza forma konosamentu. Postępujący proces automatyzacji łańcuchów dostaw wymusił zmianę w dotychczasowym zarządzaniu dokumentami przewozowymi, przede wszystkim w zakresie ich dostępności. Stąd, dotychczas wykorzystywany, konosament morski zastąpiony został elektronicznym.załadowania i przyjęcia do załadowania – pierwszy wskazuje, czy przewoźnik przyjął określony ładunek do przewozu bez potwierdzenia. Drugi natomiast zawiera to potwierdzenie. Porównując oba dokumenty, konosament załadowania ma zdecydowanie wyższą rangę. Niemniej jednak trwają prace nad zrównaniem ich wartości,
  • czysty i nieczysty – różnice wynikają z ewentualnych zastrzeżeń do załadunku, wskazanych przez przewoźnika podczas przyjmowania załadunku. Konosament nieczysty występuje w sytuacji pojawienia się uwag dotyczących ilości, stanu lub jakości opakowania towaru. Konsekwencją jego wystawienia jest wyraźne obniżenie wartości handlowej ładunku,
  • liniowy i czarterowy – pierwszy stosowany jest w przypadku żeglugi regularnej, tj. odbywającej się na stałych trasach w tych samych terminach, drugi natomiast związany jest z żeglugą nieregularną,
  • bezpośredni – ta forma konosamentu stosowana jest przede wszystkim w przypadku wieloetapowego łańcucha dostaw. Można go rozumieć na dwa sposoby. Po pierwsze jako specyficzna organizacja przewozu towaru, uwzględniającą zarówno transport morski jak i inne, pomocnicze, środki transportu, np. pojazdy ciężarowe. Po drugie jako przewóz towarów wyłącznie drogą morską, a przy wykorzystaniu większej ilości statków.
  • zwykły i wartościowy – konosament zwykły zaświadcza, że transportowany ładunek zostanie dostarczony przez określonego przewoźnika bezpośrednio do właściwego portu. Konosament wartościowy wystawiany jest z kolei w przypadku, gdy towar nie zostanie dostarczony do portu docelowego, pomimo załadowania go na właściwy statek. W tej sytuacji przewoźnik odpowiedzialny za załadunek zobowiązany jest do przeładowania go na inny statek, płynący do właściwego portu.

Kto może wystawić konosament?

Z artykułu  134 § 1 Kodeksu morskiego wynika, że konosament może zostać wystawiony:

  • na imiennie określonego odbiorcę,
  • na zlecenie załadowcy bądź wskazanej przez niego osobę,
  • na okaziciela.

Rola konosamentu w transporcie morskim

W przewozach morskich realizowanych z wykorzystaniem zróżnicowanych środków transportu, konosament ma charakter dokumentu przewozowego pełniącego funkcję zarówno adaptacyjno-odbiorczą, jak i dowodową.

W transporcie morskim konosament pełni rolę podstawowego dokumentu przewozowego. Zawarte w nim informacje bezpośrednio dotyczą ładunku, który przyjmowany jest na podkład statku celem przewiezienia do odbiorcy, tj. rodzaju, przeznaczenia oraz ilości. Jednocześnie konosament stanowi potwierdzenie przyjęcia załadunku na statek. Z tego względu przypisano mu adaptacyjno-odbiorczy charakter.

Dokument ten jest również umową jednostronną, w której przewoźnik zobowiązuje się dostarczyć załadunek do określonego odbiorcy, stąd jego dowodowy charakter.

Konosament utożsamiany jest ponadto z papierem wartościowym, ponieważ osoba posiadająca ten dokument ma pełne prawo do dysponowania ładunkiem.

Nabywca konosamentu uzyskuje prawo nie tylko do wskazanego ładunku, ale staje się również osobą uprawnioną do bezpośredniego odbioru towaru po zakotwiczeniu statku  w docelowym porcie oraz pełnego dysponowania załadunkiem w czasie transportu. Ze względu na wagę ustaleń zawartych w konosamencie dla transakcji handlowych, dokument ten uznawany jest za jeden z najbardziej wartościowych dokumentów zarówno w transporcie morskim, jak i w ogólno pojętym procesie przenoszenia praw związanych z ładunkiem. 

FacebookTwitterPinterestGoogle +Stumbleupon
Omega Pilzno
Napisane przez Omega Pilzno